Paddentrek

fase paddentrek: terugtrek/einde

Wat is de paddentrek?

Laatste update van dit artikel op 09 maart 2018: De amfibieëntrek of paddentrek is het verschijnsel dat zich elk jaar opnieuw in de vroege lente voordoet, normaal ergens in de maand maart, bij een aantal soorten amfibieën van gematigde streken. De dieren komen praktisch gelijktijdig uit hun winterslaap en trekken dan massaal naar een nabijgelegen poel, plas of gracht om hun eieren af te zetten en te bevruchten.
Padden en kikkers zijn amfibieën en dat zijn koudbloedige dieren. Ze kunnen dus zelf hun lichaamstemperatuur niet regelen. Dat wil zeggen dat ze in de winter dan ook in een winterslaap gaan waarbij de dieren zich ingraven en daar in een soort van slaaptoestand de winter doorkomen. Concreet verlagen ze hun metabolisme zodanig dat ze met heel weinig verbruik van reservestoffen doorheen de koude wintermaanden geraken.
Van zodra de temperaturen in het voorjaar dan weer beginnen oplopen, komen ze uit hun overwinteringsplaatsen en gaan allemaal op zoek naar water om zich voort te planten. Padden hebben daarbij de eigenschap dat ze zo goed als altijd terugkeren naar de vijver of poel waar ze geboren werden. Als er dan tussen hun overwinteringsplaats en hun geboortepoel wegen lopen, dan leidt dat tot een probleem natuurlijk. Daarom zijn er rond de tijd van de paddentrek ook wel een heleboel mensen die de handen uit de mouwen steken en de beestjes op een veilige manier naar de overkant van de te kruisen wegen leiden: zie verder in dit artikel.

In België en Nederland zijn de bekendste trekkers onder de amfibieën de gewone pad (Bufo bufo) en de bruine kikker (Rana temporaria), maar ook andere kikkers en padden vertonen trekgedrag, zoals de rugstreeppad(Bufo calamita) en de heikikker (Rana arvalis).
De beestjes komen meestal massaal tevoorschijn tijdens de eerste zachte en regenachtige nachten van het voorjaar. Ze hebben een onderste temperatuurgrens van ongeveer 8 graden nodig om in actie te komen en het liefst trekken ze tijdens regenachtige nachten tussen 7 uur ’s avonds en 7 uur ’s morgens. De regen hebben ze nodig omdat het amfibieën zijn en hun huid erg doorlatend is. Indien het te droog is, dan drogen ze gewoon uit. In de avond en nacht is er sowieso minder verdamping dus zijn ze bij voorkeur dan actief en het is natuurlijk ook handig want in die uren zijn er minder predatoren die anders een smakelijke pad op hun weg wel lusten.

Ook salamanders trekken, vooral de alpenwatersalamander (Mesotriton alpestris), de kleine watersalamander (Lissotriton vulgaris), de vinpootsalamander (Lissotriton helveticus) en de kamsalamander (Triturus cristatus).

Met het warmer worden van ons klimaat, is de paddentrek de voorbije jaren in diverse winters een stuk vroeger op gang gekomen dan normaal. Zo waren de eerste padden ook de voorbije winter al tijdens de tweede helft van januari te spotten. Diverse dieren werden toen al wakker hun winterslaap en vatten de weg naar “hun” vijver of poel aan. Met de koude-inval in februari is de paddentrek dan weer helemaal stilgevallen, maar de laatste dagen waren er opnieuw al links en rechts enkele dapperen te spotten. Het is de verwachting dat met de komende zachte en regenachtige avonden en nachten, de paddentrek snel weer helemaal op gang zal komen.

De paddentrek duurt normaal ergens tot halfweg april. Dan zijn de laatste exemplaren echt wel wakker geworden en naar hun vijver of poel getrokken. Nadien vindt er dan een terugtrek plaats want padden – in tegenstelling tot kikkers – blijven niet de hele lente en zomer in het water, maar leven meer verspreid op het land. De terugtrek is echter veel gespreider in de tijd en nooit zo massaal als de heentrek zodat er dan ook veel minder dieren onder de wielen terechtkomen.

 

Wij doen ook een padden-overzet-actie in onze straat

Update 9 maart 2018: Ook bij ons in de straat steken tal van padden over naar hun voortplantingsvijver. We vangen de diertjes op door aan de kant van de weg waar ze vandaan komen een scherm te plaatsen. Daarbij wordt om de zoveel meter een emmertje ingegraven zodat de dieren daarin vallen. Ze kunnen immers door het scherm niet rechtdoor en moeten dus gedwongen links of rechts kiezen waarbij ze naar de emmertjes geleid worden. Daar kunnen we ze dan oprapen en veilig aan de overkant uitzetten zodat ze hun tocht verder kunnen zetten zonder onder de wielen van de passerende auto’s te belanden.
Het is echter niet mogelijk de hele weg af te zetten want dat is een te lang traject. Dit vangen we dan weer op door op de regenachtige avonden in de straat een paar keer op en neer te wandelen en alles wat op of langs de weg zit, manueel naar de overkant te begeleiden. Op deze manier onderscheppen we het gros van de padden en geraken de meesten veilig naar de andere kant van de weg.

De trek was in januari al op gang gekomen dit jaar, maar is dan door de koude periode van februari helemaal stil gevallen. De laatste avonden zat er telkens weer één pad op ons te wachten, maar de komende avonden worden dat er zeker snel meer. Bekijk hieronder de reeds overgezette dieren.

reeds overgezette padden

reeds overgezette kikkers

reeds overgezette salamanders

Tellers bijgewerkt tot en met 10 maart 2018